Đi Tìm Dấu Tích Làng Gốm Mỹ Cương Xưa Ở Quảng Bình

làng gốm Mỹ Cương
làng gốm Mỹ Cương

Có lẽ khi nhắc đến Quảng Bình, người ta thường nghĩ ngay đến những hang động, phong cảnh đẹp đến ngỡ ngàng mà ít ai biết rằng nơi đây còn có một làng gốm cổ. Nếu bạn đang du lịch đến khu vực trung tâm Quảng Bình, hãy đến với Đồng Hới để nghe kể về thời vàng son của nghề gốm ở làng gốm Mỹ Cương này. Những lò nung ngày trước chỉ là phế tích bị chôn vùi dưới lớp đất đá hàng chục năm. Nhưng sâu thẳm trong ký ức của người dân làng Mỹ Cường xưa và nay vẫn nhớ về một làng nghề nổi tiếng trong và ngoài nước. Chỉ cách trung tâm thành phố Đồng Hới vài km, Làng gốm Mỹ Cương cũng là một ngôi làng bình dị nổi tiếng với nghề làm gốm, có giá trị về văn hóa lịch sử.

Làng gốm quê tôi từng rực rỡ

Theo sách “Địa chí Đồng Hới” của Cụ Nguyễn Tú, làng cổ Mỹ Cương là một cộng đồng nghệ nhân chuyên sản xuất gốm và gạch. Làng gốm Mỹ Cương nằm ở tả ngạn rạch Phú Vinh, một phụ lưu của sông Lệ Kỳ. Mỹ Cương tồn tại cách đây khoảng 450 năm. Nhiều người cao tuổi cho rằng ngôi làng có nguồn gốc từ làng Ngọa Cương ở Xứ Thanh, nhưng theo Phủ biên tạp lục của Lại Quý Đôn thì nơi đây đã có từ thời Trịnh – Nguyễn. Mặc dù không thể biết được. Làng gốm Mỹ Cương chính xác là gì và hình thành từ năm nào, nhưng rõ ràng gạch ngói và gốm sứ Mỹ Cương được ca tụng khắp nơi, ở mọi nơi, “Gần như không có nơi nào là không có để xây chùa, đi đến Mỹ Cường đặt mua gạch ngói Vì ngói Mai Tráng là loại ngói nhỏ, mỏng nhưng trăm nghìn phiến phẳng, không bao giờ cong vênh nên khi lợp nhà công vụ, mái chùa rất phẳng. Chặt chẽ và không bao giờ bị rò rỉ.

Những sản phẩm từ gốm
Những sản phẩm từ gốm

Di vật còn lại ở làng gốm Mỹ Cương

Tháng 3 năm 1997, các nhà khảo cổ học Nhật Bản và Việt Nam đã tiến hành khai quật ở Mỹ Cương. Trong số 3 lò gốm khai quật được, các nhà khảo cổ học Nhật Bản cho rằng những lò gốm sớm nhất ở đây được xây dựng vào cuối thế kỷ XVII, muộn nhất là vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX. Ngoài ra còn có các mảnh gốm từ lò ở Phúc Kiến, một lò nung rất nổi tiếng trong lịch sử gốm sứ Trung Quốc thời nhà Thanh, đã giúp các nhà khảo cổ xác định niên đại của lò gốm Mỹ Cương khá chính xác. Thông qua các nhà khảo cổ học Nhật Bản được biết, đồ gốm Mỹ Cương đã xuất hiện ở Nhật Bản và Ai Cập từ thời cổ đại. Chum, vại, chum, vại, chum vại… bề mặt sản phẩm tráng một lớp men nước màu xám, da gốm sau khi nấu sẽ chuyển sang màu nâu khá đậm.

Bên ngoài sản phẩm không có hoa văn nhưng cũng có một số họa tiết lượn sóng, hình chiếc lược và hình tam giác.

>> xem thêm: món ngon Hà Nội

Tại sao gốm sứ Mỹ Cường lại quý như vậy?

Dân Mỹ Cường Trước đây làm nông nghiệp và làm gốm, với nghề chính là gốm. Thượng đế đã ban tặng cho bàn tay tài hoa của người dân Mỹ Cương và đặc ân hiếm có của nơi đây, đó là sự hình thành bằng đất sét nâu. Bờ trái của sông Phù Dung. Đất sét có màu nâu đỏ, được dân gian gọi là “đất gân trâu”, rất mịn, đàn hồi và dai. Lớp sét này nằm dưới lớp đất mặt (đất canh tác), có độ sâu 30-40cm, dày 1,5-2m. Trữ lượng đất sét ở đây là đáng kể nhưng chưa được đánh giá lại.

Di tích làng gốm Mỹ Cương
Di tích làng gốm Mỹ Cương

Những điểm khác biệt khiến người Nhật mê mẩn

Theo tìm hiểu, người Nhật thích dùng gốm Mỹ Cương để phục vụ trà đạo. Vì đặc, đậm đà nên vẫn giữ được hương vị thuần khiết của trà, rất giản dị, gần gũi với đất nước Nhật Bản và văn hóa Nhật Bản. Một điều vô cùng đặc biệt nữa của những bộ ấm trà này là do nghệ nhân Mỹ Cường có một bí quyết riêng. Hãy tự quyết định làm một tách trà nhỏ có thể tự đứng lên dù nghiêng thế nào và không bị lăn và rơi như các loại cốc thông thường khác. Sản phẩm được tráng một lớp men nước xám, khi nấu lên, da gốm có màu nâu sẫm đẹp mắt.

Nghề cũ vẫn còn trên mảnh đất này

Những viên gạch Mỹ Cương nổi tiếng với các góc vuông và vuông. Chuyện xưa kể rằng khi vua Minh Mạng ra lệnh xây lâu đài Đồng Hới làng Mỹ Cương là nơi cung cấp những viên gạch đặc biệt để xây nên bức tường thành vững chắc, được bảo tồn cho đến tận ngày nay. Hơn nửa thế kỷ sau, làng gốm Mỹ Cương không còn màu đỏ. Những lò nung ngày xưa chỉ là phế tích bị vùi lấp dưới lớp đá tạo thành hàng chục năm. Nhưng sâu thẳm trong ký ức của những người dân làng Mỹ Cương xưa, họ vẫn nhớ về làng gốm một thời nức tiếng trong và ngoài nước. Ngày nay, vẫn còn đó một bầu trời ngay cả giữa những bụi tre rậm rạp bên bờ sông Mỹ Cương, những ống khói khá lớn lộ ra ngoài. Với người dân Mỹ Cường, đây là những minh chứng chứa đựng nhiều kỷ niệm khó phai mờ. Nhiều đổi thay đã diễn ra trên mảnh đất, nhưng dấu tích của quá khứ vẫn còn lại cho đến ngày nay như một chút hoài niệm về một nghề đã được truyền qua nhiều thế hệ với tổ tiên.

Điểm Thăm Quan Du Lịch Quảng Bình Không Đi Là Phí!