Nước Mắm Cà Cuống – Một Loại Nước Chấm “Không Phải Ai Cũng Biết”

Nước Mắm Cà Cuống
Nước Mắm Cà Cuống

Có thể bạn đã từng nghe đến nhiều loại mắm: mắm cá cơm, mắm cá rựa, mắm cá thu… Hôm nay Villa Đà Nẵng sẽ giới thiệu một loại mắm độc đáo và mới lạ – mắm cá lóc. Đây chắc hẳn là lần đầu tiên bạn nghe đến và biết đến loại nước mắm hảo hạng này đúng không? Nước mắm cà cuống được làm bằng cách ngâm mắc ca trong nước mắm gia truyền Phú Quốc thơm ngon, đủ vị, hoặc trộn trực tiếp với tinh dầu và nước mắm nguyên liệu.

Nước mắm Cà Cuống được dùng làm gia vị nước chấm cho các món: Bánh cuốn, bánh bèo, chả cá, bún than, bún chả cá, hay các món gỏi, rau luộc,…Cùng tìm hiểu chi tiết về cách làm nước mắm cà cuống thông qua bài viết này nhé!

Cà cuống là gì? 

Cà cuống (tên khoa học là Belostoma indica Vitalis (Lethocerus indicus Lep)) hay thường gọi là sâu quế, đà cuống.

Cà cuống có thân dẹt, hình lá giống cánh gián, nhất là khi còn non. Tàu có màu hơi vàng, nhiều đường đen bóng. Có chân phẳng, khỏe và đôi cánh thường cứng không đồng đều. Lưng và ngực phát triển, dưới cuống ngực và cuống đực có hai túi nhỏ, dài (gọi là túi) chứa chất lỏng trong suốt, mùi thơm nồng và là tinh dầu. Vì tinh dầu mắc ca là vũ khí lợi hại để tấn công con mồi, xua đuổi kẻ thù và dụ dỗ con cái giao phối. Nó cũng là phần có giá trị dinh dưỡng cao nhất về canxi.

Con cà cuống, nguyên liệu để làm nước nắm cà cuống không phải ai cũng biết
Con cà cuống, nguyên liệu để làm nước nắm cà cuống không phải ai cũng biết

Nhìn chung, mắc ca chủ yếu phân bố ở Viễn Đông (Liên bang Nga) và các vùng nhiệt đới từ Ấn Độ đến Úc. Ở Việt Nam, mắc ca phân bố ở các tỉnh từ bắc vào nam, nhưng nhiều nhất là ở miền bắc. Sống ở ruộng, hồ, ao, v.v. Nhưng hiện nay, do ô nhiễm môi trường từ thuốc trừ sâu và phân bón, loài côn trùng này đã trở nên quý hiếm và có nguy cơ tuyệt chủng.

Công dụng của cà cuống đối với sức khỏe

Theo y học, tinh dầu cà cuống được sử dụng như một chất kích thích thần kinh, gây hưng phấn và tăng cường hoạt động tình dục. Tuy nhiên, nó chỉ được sử dụng với liều lượng rất nhỏ để tránh độc tính. Trong dân gian, dầu mắc ca thường được dùng với một lượng nhỏ khi ăn đồ nhiều dầu mỡ.

Theo Đông y, mắc ca có vị ngọt, cay, tính bình, không độc, thường được dùng làm thuốc bổ thận, tráng dương, tăng cường tiêu hóa. Và đặc biệt để chế biến làm thức ăn cho người.

Theo sử sách, từ năm 200 trước Công nguyên, cà cuống đã được người Việt liệt vào loại sơn hào hải vị để tỏ lòng thành kính với Trung Quốc, và được đặt tên là ngải quế. Nó cũng là món khoái khẩu của tầng lớp lãnh chúa phong kiến.

Công dụng của cà cuống và tinh dầu cà cuống đối với sức khỏe
Công dụng của cà cuống và tinh dầu cà cuống đối với sức khỏe

Ở miền Bắc Việt Nam, cà cuống được ăn bằng cách bỏ phần chân, cánh và đuôi dai, không ngon, hấp cách thủy hoặc nướng trên bếp than hồng. Những người khác chế biến toàn bộ động vật thành những miếng nhỏ và chiên chúng trong mỡ để tiêu thụ ngay lập tức hoặc dự trữ muối. Hạt dẻ nước cái không có bọt dầu mè nên người ta thường chỉ ăn trứng và thịt, hoặc rang và xào với hạt dẻ nước đực thành món cà tím xào thơm ngon.

Tinh dầu của ở ngực dưới của cà cuống đực, thoang thoảng mùi quế khó tả, là một loại gia vị quý pha vào mắm và không thể thiếu trong các món ăn truyền thống của vùng Tam giác Bắc như bún chả, bún thang, chả cá, bánh cuốn. Cuon do lam cho Các món ăn trên mang hương vị nổi tiếng của nghệ thuật ẩm thực truyền thống Hà Nội.

Ngoài ra, trứng và thịt của con cà cuống chứa nhiều protein, lipid và các loại vitamin khác. Chúng là những chất dinh dưỡng cần thiết giúp cơ thể chúng ta bồi bổ và phục hồi sức khỏe tốt.

Nước mắm cà cuống là gì? Cách làm như thế nào?

Ngày nay số lượng cà cuống rất ít, người ta thường pha với nước mắm ngon, khi dùng thì lấy vài giọt trộn vào một số món ăn. Quấy đều nước mắm cho bánh hấp và mắm tôm khi ăn chả cá. Hoặc thêm nước mắm cà cuống vào chả giò và bánh chưng để món ăn này càng thơm ngon và đặc biệt hơn.

Nước mắm cà cuống mang đến hương vị thơm ngon
Nước mắm cà cuống mang đến hương vị thơm ngon

Vậy cách pha nước mắm cà cuống như thế nào? Xem qua cách thực hiện bên dưới:

>>> Xem thêm: Mắm cá linh

Chuẩn bị nguyên liệu làm nước mắm cà cuống

  • Cà cuống (chuẩn bị ít nhất 1 con cà cuống đực)
  • Nước mắm nguyên chất, ngon
  • Nước lọc 
  • Đường, bột ngọt
  • Bột ngọt
  • Củ tỏi
  • Chanh 
  • Ớt sừng

Tiến hành chế biến nước mắm cà cuống

Đuôi, bỏ ruột, rang chín vàng, băm nhỏ, sau đó cho vào một ít nước lọc rồi chắt lấy nước bỏ xác.

Cho nước mắm, nước lọc, đường và bột ngọt vào nồi đun sôi, hớt bọt rồi để nguội.

Bóc tỏi và băm nhỏ ớt.

Lột vỏ chanh, bỏ cơm, cho vào chảo xào chín tới.

Cà rốt gọt vỏ, ngâm muối, rửa sạch rồi đem phơi nắng.

Tiến hành chế biến nước mắm cà cuống
Tiến hành chế biến nước mắm cà cuống

Thành phẩm: Nước mắm cà cuống có vị hơi the the, cay cay xen lẫn vị mặn đậm đà. Nước chấm có vị rất riêng.

Một số lưu ý:

Chỉ cần lấy ra một vài giọt mỗi lần sử dụng. Dùng để nêm một số món ăn. Chẳng hạn như bún chả, bánh cuốn, bún tang, v.v.

Tinh dầu cà cuống tự nhiên rất dễ bay hơi, kể cả khi đậy nắp kín. Vì vậy, người ta phải làm nước mắm cá cuống để tinh dầu không bị bay hơi. Khi cần, bạn chỉ cần nhỏ 1 – 2 giọt nước mắm này vào chén nước mắm đã pha để có mùi thơm sảng khoái. Bằng cách này, hương vị của mắc ca có thể được duy trì quanh năm.

Tinh dầu cà cuống leo có mùi hương sang trọng, mượt mà không một loại nước hoa nào sánh kịp.

Phần kết

Villa Đà Nẵng vừa giới thiệu đến bạn một loại nước mắm Cà Cuông vô cùng độc đáo. Hiện nay, Cà Cuống ngày càng hiếm và khó tìm nên nhiều người đang chuyển sang nuôi Cà Cuông. Nhiều nơi còn sử dụng tinh dầu mắc ca nhân tạo, mùi vị không đảm bảo. Nếu có dịp du lịch Hà Nội, bạn nhớ ghé mua đặc sản này về ăn, hoặc có thể biếu người thân để mọi người cùng thưởng thức nhé.